حسن حسن زاده آملى
355
ده رساله فارسى (فارسى)
و مقعّر آن اهليلجى خواهد بود . اهليلج معرّب هليله است . يعنى مقعّر كره نار بدينصورت است ( شكل 21 ) و مجموع كره نار بدينصورت ( شكل 22 ) . و برخى گفتهاند كه چون حركت فلك در قطبين ضعيف است ، هواى مجاور قطبين از اصطكاك و محاكه فلك تبديل به نار نمىگردد . لذا مىبايستى مقعّر كره نار به شكل اهليلجى از دو طرف بريده بوده باشد بدينصورت ( شكل 23 ) و ليكن حدوث تير شهاب يعنى همان نيزك و نيازك در دو طرف قطب ، دليل است كه اين احتمال نادرست بوده باشد چه اگر دو طرف قطب عارى از نار بوده باشند ، تير شهاب در دو طرف قطب پديد نمىآيد . چون اين امور دانسته شد حالا در عبارت آغاز رساله تشريح الافلاك شيخ بهائى در نضد عالم جسمانى توجه بفرماييد : العالم الجسمانى كرة منضّدة من ثلاث عشرة